Emeklilik Hesaplaması Nasıl Yapılır
Emeklilik planlamasının en sık atlanan adımı, hedefin sayısal olarak tanımlanmasıdır. "Yeterince biriktirmeliyim" cümlesi bir plan değil, bir dilektir. Emeklilik hesaplaması ise tek bir soruya net bir sayı üretir: çalışmayı bıraktığımda, mevcut yaşam standardımı sürdürmek için portföyümde ne kadar para bulunması gerekir?
Sorunun tanımı: gelir değil, harcama üzerinden düşünmek
Çoğu kişi hesaba maaşından başlar. Oysa emeklilikte finanse edeceğiniz şey maaşınız değil, harcamalarınızdır. Aylık 60.000 TL kazanıp 35.000 TL harcayan biri için hedef, 60.000 TL harcayan birinden yaklaşık %40 daha küçüktür. Bu nedenle sağlıklı bir hesaplama, gerçekçi bir bütçe kaydıyla başlar; harcama kalemlerinizi hiç izlememişseniz, önce bütçeleme alışkanlığını kurmanız hesabın girdisini iyileştirir.
İkinci mesele, paranın satın alma gücünü zamanla kaybetmesidir. Bu yüzden tüm hesaplamalar bugünkü fiyatlarla (reel) yapılır: harcamayı bugünkü TL ile yazar, getiriyi de enflasyondan arındırılmış reel getiri olarak kullanırsınız. Nominal %35 getiri, %30 enflasyonda yaklaşık %3,8 reel getiri demektir.
25 kat kuralı nereden geliyor?
Kural, güvenli çekim oranı (safe withdrawal rate) araştırmalarına dayanır. Portföyden her yıl, enflasyona endeksli biçimde ilk yıl bakiyesinin %4'ünü çekmek, uzun geçmiş piyasa serilerinde 30 yıllık emeklilik süresini büyük olasılıkla sorunsuz taşımıştır. %4 çekim oranının tersi 25'tir; yani yıllık harcamanızın 25 katı ya da aylık harcamanızın 300 katı.
| Aylık harcama (bugünkü TL) | Yıllık harcama | Hedef portföy (25×) |
|---|---|---|
| 15.000 | 180.000 | 4.500.000 |
| 25.000 | 300.000 | 7.500.000 |
| 40.000 | 480.000 | 12.000.000 |
| 60.000 | 720.000 | 18.000.000 |
Kritik bir düzeltme: Türkiye'de çoğu kişinin SGK emekli aylığı olacaktır. Portföyün kapatması gereken tutar, harcama ile beklenen aylığın farkıdır. Aylık 40.000 TL harcayıp 14.000 TL aylık bekliyorsanız hedefiniz 12 milyon değil, (26.000 × 300) = 7,8 milyon TL'ye iner. Bu düzeltme tek başına hedefi üçte bir oranında küçültebilir.
Çekim oranı seçenekleri: 20 kat mı, 33 kat mı?
25 kat, 30 yıllık bir emeklilik ve dengeli (hisse ağırlıklı) bir portföy varsayar. 45 yaşında bırakacaksanız veya portföyünüz ağırlıklı mevduattaysa daha muhafazakâr olmak gerekir.
| Çekim oranı |
|---|