Aylık Borcu Hızlıca Ödemek mi, Tasarruf Etmek mi Daha Akılcı

Elinizde her ay bütçeden artan belli bir tutar var: diyelim 3.000 TL. Bu parayı kredi kartı ekstresine mi yatırmalı, yoksa bir tasarruf ya da yatırım hesabına mı aktarmalı? Soru basit görünür ama cevabı tek bir cümleye sığmaz, çünkü karar üç değişkenin kesişiminde şekillenir: borcun net maliyeti, tasarrufun net getirisi ve likidite ihtiyacınız. Doğru kurgulanmış bir borç ödeme tasarruf dengesi, bu üç değişkeni aynı tabloda görmekle başlar.

Sorunun matematiksel özü

Fazladan ödenen her 1 TL borç, o borcun faiz oranı kadar risksiz ve vergisiz getiri üretir. %45 faizli bir kredi kartı borcunu kapatmak, yılda %45 garanti kazandıran bir enstrümana yatırım yapmakla matematiksel olarak aynıdır — üstelik piyasa riski, dalgalanma veya stopaj yoktur. Tasarruf tarafında ise durum farklıdır: mevduatın brüt faizinden stopaj düşer, yatırım fonlarında yönetim gideri vardır, hisse senedinde getiri belirsizdir.

Bu yüzden karşılaştırma brüt orana göre değil, net orana göre yapılmalıdır:

• Borcun net maliyeti = Yıllık efektif faiz + dosya/hesap işletim ücretleri + gecikme riski
• Tasarrufun net getirisi = Brüt getiri − stopaj − komisyon − enflasyon kaybı (reel bakıyorsanız)

Karar kuralı sadeleşir: Net borç maliyeti > Net tasarruf getirisi ise önce borç. Tersi durumda tasarruf öne geçer. Aradaki fark 2-3 puanın altındaysa iki tarafa da bölmek makul bir strateji olur.

Seçeneklerin yan yana karşılaştırması

Sıralama: hangi adım hangi adımdan önce gelir

1. Asgari ödemeler garanti altına alınır. Gecikme faizi ve kredi notu hasarı, hiçbir tasarruf getirisiyle telafi edilemez.
2. Küçük bir tampon kurulur. Bir aylık zorunlu gideri karşılayan mini fon, ilk aksilikte tekrar karta yüklenmenizi engeller. Sıfır nakitle borç kapatmak, çoğu zaman borcu bir ay sonra yeniden yaratır.
3. Yüksek maliyetli borçlar çığ yöntemiyle temizlenir. En yüksek faizli hesap önce; bu, toplam faiz yükünü matematiksel olarak en aza indirir. Motivasyon sorunu yaşıyorsanız en küçük bakiyeden başlayan kartopu yöntemi de savunulabilir, farkı birkaç yüz liralık ek faizle sınırlı kalır.
4. Acil durum fonu 3-6 aya tamamlanır. Gelir düzensizse üst banda yaklaşın.
5. Düşük faizli borç ile yatırım paralel yürütülür. Konut kredisi gibi uzun vadeli ve görece ucuz borçlarda ek ödeme yapmak yerine, farkı yatırıma yönlendirmek genelde daha verimlidir.

Örnek bir bölüştürme senaryosu

Aylık 3.000 TL fazlası olan, 40.000 TL kart borcu bulunan ve acil fonu olmayan bir kişi için üç yaklaşımın karşılaştırması: